Mens

Alles over niet kunnen slapen: van oorzaak tot oplossing

Tien minuten, een half uur, een uur... je draait en woelt, maar de slaap wil maar niet komen. Niet kunnen slapen is een van de meest frustrerende ervaringen die er is. Je bent moe, weet dat je rust nodig hebt, maar je brein lijkt gewoon niet uit te willen schakelen. Hier wil je natuurlijk zo snel mogelijk vanaf. Gelukkig zijn er verschillende antwoorden op wat te doen bij slaapproblemen, van praktische aanpassingen tot ontspanningstechnieken zoals slaapmeditatie.

Oorzaken van niet kunnen slapen

Niet kunnen slapen is natuurlijk heel vervelend, helemaal als je hier vaker mee te maken hebt. Om dit effectief aan te pakken, is het belangrijk om eerst de onderliggende oorzaak te achterhalen. Slaapproblemen ontstaan nooit zomaar, er is meestal een duidelijke trigger of een combinatie van factoren die elkaar versterken. Niet kunnen slapen kan bijvoorbeeld beginnen door psychische klachten, zoals depressie en burn-out en aanhouden door negatieve gedachten over de slechte slaap of door lichamelijke klachten door het slaapgebrek. Kortom, deze neerwaartse spiraal wil je snel doorbreken.

Niet kunnen slapen door levensstijlfactoren

Niet kunnen slapen kan ontstaan door verschillende levensstijlfactoren die je slaap-waakritme verstoren. Cafeïne, nicotine en alcohol hebben allemaal een negatieve impact op je slaapkwaliteit. Zelfs 1 of 2 koppen koffie, gedronken 6 uur voor het slapen, kunnen al zorgen voor een slechtere slaapkwaliteit. Ook ‘s nachts werken, vaak ver vliegen of melatonine-pillen kunnen je slaapritme in de war schoppen.

Niet kunnen slapen door stress

Stress is een van de meest voorkomende oorzaken van slaapproblemen. Niet kunnen slapen door stress ontstaat vaak door zorgen over werk, relatieproblemen, financiële spanningen of gezinsproblemen. Je gedachten blijven maar malen, waardoor je lichaam niet kan ontspannen. Ook kan niet kunnen slapen door stress verergerd worden door lichamelijke klachten zoals pijn, jeuk, hoesten of ‘s nachts moeten plassen. Deze fysieke factoren, gecombineerd met mentale stress, maken het extra moeilijk om in slaap te vallen

Niet kunnen slapen door onrustig gevoel

Niet kunnen slapen is al frustrerend genoeg, maar niet kunnen slapen door onrustig gevoel doet daar nog een schepje bovenop. Want dit is vaak wat lastiger te herleiden, zoals bij stress meestal wel het geval is. Over het algemeen komt het onrustige gevoel door te veel prikkels gedurende de dag, gebrek aan ontspanning of een te actieve levensstijl. Je lichaam en geest hebben daardoor ‘s avonds moeite om tot rust te komen.

Wat te doen bij slaapproblemen

Er zijn verschillende strategieën om slaapproblemen aan te pakken. Zoals gezegd is het belangrijk om er eerst achter te komen wat de precieze oorzaak is om zo de juiste oplossing te vinden. Maar ook als je er nog niet achter bent wat het niet kunnen slapen veroorzaakt, zijn er wat algemene tips. En die hebben wij even voor je op een rij gezet.

Algemene tips voor slaapproblemen

Zo geeft Psyned waardevolle tips voor slaapproblemen. Ten eerste: accepteer dat je niet kunt slapen. Gestrest zijn door het niet kunnen slapen werkt namelijk averechts. Door te accepteren dat je wakker ligt, creëer je rust in je hoofd en lichaam.
Daarnaast is het ook een goed idee om een raam op te doen. Een koele omgeving zorgt ervoor dat je beter in slaap valt omdat er meer melatonine, het slaaphormoon, in je lichaam aanwezig is bij een lagere temperatuur. Dit kan het niet kunnen slapen significant verbeteren.
Andere belangrijke adviezen zijn het vermijden van cafeïne, nicotine en alcohol. Ook schermtijd voor het slapen gaan is schadelijk: het blauwe licht verstoort je natuurlijke slaap-waakritme.

Moe maar niet kunnen slapen? Ga voor slaapmeditatie

De oplossing voor moe maar niet kunnen slapen ligt in het doorbreken van deze negatieve associaties en het weer opbouwen van een gezond slaapritme. Combineer dit met ontspanningstechnieken zoals slaapmeditatie, en je hebt een krachtige aanpak tegen slaapproblemen.

Slaapmeditatie brengt je gedachten tot rust door te focussen op je ademhaling of door ontspanningsoefeningen te doen. Ten tweede helpt het je lichaam fysiek te ontspannen door bewust aandacht te geven aan elke spiergroep. Psycholoog Lili Thoelen van OpenUp legt uit hoe je slaapmeditatie effectief kunt toepassen: “Creëer een rustige slaapomgeving met gedimd licht en een aangename temperatuur. Draag comfortabele slaapkleding en zoek een positie die voor jou werkt, meestal is liggen het beste voor een slaapmeditatie."

Externe hulp zoeken

Wist je dat als je al meer dan drie maanden meerdere keren per week heel moeilijk in slaap kunt vallen, je dan spreekt van insomnie? Heb je daarnaast al van alles geprobeerd, maar is niet kunnen slapen nog steeds de orde van de dag - of beter gezegd: nacht? In dat geval is het raadzaam om hulp in te schakelen. Zo wordt cognitieve gedragstherapie door een opgeleide slaaptherapeut vaak genoemd als een goede optie. Ook slaapoefentherapie kan goede resultaten geven, waarbij je leert om negatieve denkpatronen over slaap te doorbreken.

Bronnen: Thuisarts.nl, St. Antonius Ziekenhuis, Psyned en Women’s Health